Hoe lang duurt het kweken van een bonsai?

Het is een van de eerste vragen die beginners stellen: hoe lang duurt het voordat je een echte bonsai hebt? Het antwoord is eerlijk gezegd: dat ligt er helemaal aan wat je verstaat onder "een echte bonsai". Op deze pagina geven we een realistische tijdlijn, zonder valse verwachtingen.

De kiemfase: weken

Als je begint met zaad, is de eerste mijlpaal de ontkieming. Afhankelijk van de boomsoort en de omstandigheden zie je de eerste sprietjes na twee tot zes weken. Sommige soorten doen er langer over. Esdoornzaden bijvoorbeeld kunnen soms twee tot drie maanden nodig hebben, zeker als ze eerst stratificatie nodig hebben. In deze fase is er nog niets te vormen. Je zaailing is een broos plantje dat je verzorgt met licht, water en rust.

De groeifase: één tot drie jaar

Na de ontkieming volgt een periode van groeien en sterker worden. In het eerste jaar bouw je eigenlijk alleen een gezond, goed beworteld boompje op. Je snoeit nog niet, je bedraadt nog niet, je laat het alleen groeien.

Pas na twee à drie jaar is de zaailing sterk genoeg om voorzichtig te beginnen met de eerste vormgevingstechnieken: lichte snoei, eventueel een eerste verpotting. De stam is op dat moment nog dun en de boom heeft weinig karakter. Dat is heel normaal.

De vormfase: drie tot tien jaar (en verder)

Dit is de fase die de meeste mensen bedoelen als ze zeggen "een bonsai". Een boom met een dikke stam, mooie vertakking, een duidelijke stijl. Die fase bereik je niet in een jaar of twee.

Ervaren bonsaikwekers zeggen: reken op vijf tot tien jaar voordat je een boom hebt die er echt als bonsai uitziet. De mooiste exemplaren zijn tientallen jaren oud. Een ervaren Nederlandse bonsaikweker deelde ooit op een forum dat zijn Japanse esdoorn die hij in 2000 had gezaaid, negentien jaar later nog lang geen bonsai was in de traditionele zin.

Dat klinkt misschien ontmoedigend, maar het is ook het mooie aan deze hobby: elke fase heeft zijn eigen schoonheid, en je ziet je boom jaar na jaar veranderen.

Hangt het af van de boomsoort?

Absoluut. Snelle groeiers zoals de witte moerbei (Morus alba) of de Chinese iep (Ulmus parvifolia) ontwikkelen zich sneller dan trage groeiers zoals dennen of jeneverbes. Voor beginners zijn snelle groeiers fijner: je ziet sneller resultaat en je kunt eerder beginnen met vormen.

Een grove stelregel:

 

Kan het sneller?

Ja, als je start met ouder materiaal. Wie begint met een kwekerijplant of een voorgevormde prebonsai, heeft een stam en basisvorm al deels klaar. Dat scheelt jaren. Maar dan mis je ook het proces van het kweken zelf, wat voor veel mensen juist het meest bevredigende deel is.

Wat kun je in de tussentijd doen?

Het kweken van een bonsai is een langetermijnproject, maar dat betekent niet dat je jaren niets te doen hebt. In de eerste jaren leer je je boom kennen: hoe groeit hij, hoe reageert hij op water en licht, wanneer is hij het meest actief? Die kennis is de basis voor alles wat later komt.

Start je nu met een starter kit? Dan heb je de komende weken al genoeg te doen met ontkiemen, verzorgen en observeren. En over drie jaar kijk je terug op een zaailing die jij hebt grootgebracht, van zaad tot boompje.

Meer over het kweken zelf lees je in onze uitgebreide blog Bonsai kweken voor beginners. Meer over de geschiedenis en achtergrond van bonsai vind je op Wikipedia.