Snoeien en bedraden ✂️
In de jonge bonsaifase zijn snoeien en bedraden lastige onderdelen. Je leert het vooral door het te doen. Snoeien en bedraden zijn belangrijk om je eindbeeld te creëren. Dat eindbeeld staat niet vast: tijdens het proces merk je vaak dat je toch iets anders wilt dan je eerst dacht, het blijft uiteindelijk een dynamisch project.
Snoeien
Snoeien gebruik je om de vorm van de boom te sturen, vertakking te stimuleren en energie te verdelen. Snoeien betekent dat je bewust takjes, bladeren of scheuten wegknipt. Door regelmatig te snoeien voorkom je dat de bonsai te lang, te open of uit balans groeit.
Waarom snoeien
Er is een aantal voordelen die je krijgt door je bonsai netjes te snoeien:
- Stimuleert fijne vertakking: Door de toppen weg te knippen ontstaan er nieuwe zijtakjes, waardoor de boom compacter wordt.
- Voorkomt ongewenste of te sterke groei: Door langere scheuten terug te snoeien blijft de boom in balans en groeit hij niet één kant op.
- Helpt energie beter over de boom te verdelen: Door selectief te snoeien krijgt niet één tak alle kracht, maar wordt de groei beter verdeeld. Een boom geeft van nature veel kracht aan de snelste en hoogste scheuten. Door die weg te knippen, krijgen langzamere takken ook de kans om te groeien.
- Draagt bij aan het eindbeeld van je bonsai: Snoei helpt om de gewenste vorm, stijl en uitstraling van je bonsai te bereiken.
Wanneer snoeien
We verdelen snoeien in drie verschillende onderdelen:
- Tijdens het groeiseizoen, hierbij kun je het best snoeien in het voorjaar dus tussen maart-mei. Je kan er ook voor kiezen om de snoei te doen in de zomer, hoe vroeger hoe beter
- Lichte onderhoudssnoei kan vaker. Lichte onderhoudssnoei is het terugknippen van jonge groei zoals jonge scheutjes en blaadjes om de boom compact en netjes te houden; dit kan vaker omdat het weinig stress geeft en snel herstelt.
- Zware snoei, dus het weghalen van grote takken, liever niet direct na verpotten of bij verzwakte bomen
Hoe snoeien
Snoei altijd met scherp en schoon gereedschap. Knip net boven een knop of zijtak en zet je knip in een lichte hoek, zodat er geen water op de snijwond blijft staan. Haal daarna zwakke, dode, kruisende of naar binnen groeiende takken weg. Werk in kleine stappen en kijk tussendoor steeds even naar het totaalbeeld.
→ Hier vind je alle snoeigereedschap
Belangrijk om te weten
Botte of vuile scharen kunnen de bast kneuzen of rafelige wonden veroorzaken. Dit vertraagt het herstel en vergroot de kans op infecties. Scherp gereedschap zorgt voor een schone snede die sneller geneest.
Wortelsnoei hoort niet bij het normale snoeien en gebeurt alleen tijdens het verpotten. Dit wordt verder uitgelegd in de volwassen fase van de bonsai.
Bedraden
Bedraden van je bonsai is een van de leukste taken. Hier werk je samen met je boom aan het eindbeeld. Je gebruikt bedrading om takken en soms de stam voorzichtig in de gewenste richting te buigen. De draad houdt de takken tijdelijk op hun plek totdat ze sterker worden. Daarna blijft de tak in zijn nieuwe vorm staan.
Wanneer bedraden
Het juiste moment van bedraden is belangrijk om schade te voorkomen en de boom veilig te vormen. In het kort:
- Zodra takken nog flexibel zijn
- Wanneer de boom gezond is en actief groeit
- Bij loof- en naaldbomen: herfst of vroege lente
- Bij tropische soorten: het hele jaar door, zolang ze groeien
Welke draad gebruik je
Voor bonsai wordt speciaal draad gebruikt waarmee je takken veilig in de gewenste richting buigt. De meest gebruikte soorten zijn:
- Aluminiumdraad: flexibel en vergevingsgezind, ideaal voor beginners en voor loof- en tropische bomen
- Beklede (gecoate) aluminiumdraad: extra bescherming voor jonge bonsai en bomen met dunne of gevoelige schors
- Koperdraad: sterker en stijver, vooral geschikt voor naaldbomen en dikkere takken; vraagt ervaring
Een praktische richtlijn is dat de draad ongeveer één derde van de dikte van de tak moet zijn.
Bedraden doe je op het moment dat takken nog flexibel zijn en makkelijk te buigen zonder te breken. Dit is meestal tijdens de groeiperiode van de boom. Bij loofbomen is dit vaak in de herfst of vroege lente, bij tropische soorten kan het het hele jaar door, zolang ze actief groeien. Bedraad niet direct na verpotten of wanneer de boom verzwakt is, omdat hij dan minder goed herstelt.
Hoe bedraden
Voordat je begint, bepaal je welke tak je wilt vormen en in welke richting deze moet buigen. Kies daarna de juiste draad (meestal aluminium voor beginners) en veranker de draad eerst rond de stam, zodat deze niet verschuift. Wikkel de draad vervolgens in een hoek van ongeveer 45 graden rond de tak, zonder te strak aan te trekken. Buig de tak daarna langzaam en in kleine stappen in de gewenste richting, dit mag best in meerdere sessies zodat je de tak niet forceert. De tak moet namelijk langzaam wennen aan zijn nieuwe stand, bij snelgroeiende soorten kan dit een paar weken tot een paar maanden duren. Langzame groeiers kunnen maanden tot wel een half jaar duren voordat je de gewenste stand krijgt.
In het kort:
- Bepaal vooraf welke tak je wilt vormen
- Veranker de draad stevig, meestal door eerst rond de stam te wikkelen
- Wikkel de draad in een gelijkmatige hoek van ongeveer 45 graden
- Buig de tak langzaam en in kleine stappen, zonder te forceren
- Werk van stam naar hoofdtakken en daarna naar fijnere takken
Controle
Controleer de bedrading regelmatig, vooral tijdens het groeiseizoen. Jonge bonsai groeien snel en de draad kan in de bast snijden. Zodra dit gebeurt, moet de draad direct worden verwijderd. Verwijder de draad altijd door deze winding voor winding door te knippen met een draadschaar, nooit door hem los te trekken.