Hoe snoei je een bonsai boompje?

Veel bonsaibezitters durven niet te snoeien. Bang om te veel weg te knippen, bang om de boom te beschadigen. Maar wist je dat niet snoeien juist het grootste risico is? Een bonsai die niet gesnoeid wordt groeit uit zijn vorm en verliest zijn karakter. Wij leggen jou graag uit hoe je jouw bonsai boompje snoeit, ook als je nog nooit een schaar in je hand hebt gehad.

Twee soorten snoei

Er zijn twee heel verschillende soorten snoei bij bonsai, en het is belangrijk dat je ze van elkaar onderscheidt.

Onderhoudssnoei is het regelmatig bijknippen van nieuwe scheuten die buiten de gewenste vorm groeien. Dit doe je het hele groeiseizoen door, van het voorjaar tot in de herfst. Het houdt de boom compact en stimuleert dichtere vertakking. Dit is de snoei die je het vaakst doet, en je kunt er bijna niets mee fout doen.

Structuursnoei is ingrijpender: het verwijderen van takken om de basisvorm van de boom te bepalen. Dit doe je in de vroege lente of late herfst, buiten het groeiseizoen. Dit vraagt meer voorbereiding en kennis, want het is onomkeerbaar.

Als beginner begin je altijd met onderhoudssnoei. Structuursnoei komt later.

Wanneer snoei je?

Onderhoudssnoei kan het hele groeiseizoen, ruwweg maart tot september voor buitenbonsai. Voor binnenbonsai kun je het hele jaar door snoeien. Structuursnoei doe je bij voorkeur in de vroege lente, net voordat de boom gaat uitlopen. Op dat moment is de boom nog in rust en herstelt hij sneller van grote sneden.

Wat gebeurt er als je niet snoeit?

In de natuur groeit een boom het liefst omhoog en naar buiten, dat heet apicale dominantie. De bovenste en buitenste takken groeien het hardst, terwijl de binnenste takken langzaam afsterven bij gebrek aan licht. Bij bonsai wil je precies het tegenovergestelde: dichte vertakking door de hele boom heen, in de gewenste vorm.

Door af en toe de bovenste en buitenste scheuten in te korten, dwing je de boom zijn groei gelijkmatiger te verdelen en nieuwe bladeren te vormen waar jij dat wilt. Doe je dat niet, dan groeit de boom van boven woest uit en wordt hij van binnen kaal. En verliest hij precies het karakter dat een bonsai zo bijzonder maakt.

Hoe snoei je in de praktijk?

Bij onderhoudssnoei: zodra een scheut te lang wordt (gemiddeld als er vier tot zes nieuwe blaadjes aan zitten) knip je hem terug tot twee of drie blaadjes. Gebruik een scherpe twijgschaar of kleine bonsaischaar voor een schone snede.

Bij structuursnoei: zet de boom op ooghoogte en neem de tijd om hem te observeren. Verwijder eerst dode of zieke takken. Kijk daarna welke takken niet bijdragen aan de gewenste vorm: takken die recht omhoog groeien, takken die de stam bedekken aan de voorkant, of takken die op dezelfde hoogte als een andere tak groeien aan dezelfde kant. Bij dikke takken gebruik je een concaaftang. Deze tang maakt een holle snede die mooier herstelt dan een vlakke snijwond. Dek grote wonden af met wondpasta.

Een gezonde boom kan zonder problemen een derde van zijn bladmassa verliezen bij het snoeien. Meer dan dat doe je bij voorkeur niet in één keer.

Water geven na het snoeien

Snoeien is een ingreep, ook voor de boom. Geef je bonsai water direct na het snoeien, zodat de wortelkluit goed vochtig is en het herstel wordt ondersteund. Zet de boom daarna op een beschutte plek uit direct zonlicht voor een paar dagen en geef hem de tijd. Hoeveel water hangt af van de droogte en grootte van de bonsai. Vermijd ook nieuwe mest direct na het snoeien, wacht daar minimaal twee weken mee.

Welk gereedschap heb je nodig?

Voor onderhoudssnoei is een goede twijgschaar of bonsaischaar voldoende. Voor structuursnoei heb je ook een kniptang of concaaftang nodig. Goed, scherp gereedschap maakt het verschil: een stompe schaar perst de takjes samen in plaats van ze netjes door te snijden, wat de boom meer stress geeft en lelijker herstelt.

Bekijk ons assortiment scharen en tangen voor bonsai voor de juiste tools.

Dennen en naaldbomen: anders snoeien

Bij naaldbomen zoals de den werkt snoeien anders dan bij loofbomen. Wie hier met een schaar aan de slag gaat, krijgt bruine verkleuringen op de snoeiplek. Het naaldblad reageert op de metaalsnede en verkleurt. Dat ziet er niet alleen lelijk uit, maar kan de boom ook verzwakken.

De juiste techniek bij dennen is nippen: houd de jonge scheut (ook wel kaars genoemd) tussen duim en wijsvinger en trek hem voorzichtig weg op zijn zwakste punt. De scheut breekt dan op de natuurlijke plek, zonder bruine randen. Bij soorten zoals de Cryptomeria japonica, die ook in de Bonsai Club Starter Kit zit, kun je voorzichtig knijpen of breken afhankelijk van de leeftijd van de scheut.

Naaldbomen groeien ook langzamer dan loofbomen, dus snoei je minder vaak en terughoudender. Laat de boom voldoende groen behouden, want naaldbomen die te kaal worden herstellen moeilijk. Structuursnoei bij naaldbomen doe je bij voorkeur in het vroege voorjaar, net voor de nieuwe groei begint. Houd bij coniferen ook direct zonlicht in de gaten: te veel felle zon in combinatie met een kale, gesnoeid boom kan de resterende naalden verbranden.

Welk gereedschap heb je nodig?

Voor onderhoudssnoei is een goede twijgschaar of bonsaischaar voldoende. Voor structuursnoei heb je ook een concaaftang nodig. Goed, scherp gereedschap maakt veel verschil. Want een stompe schaar perst de takjes samen in plaats van ze netjes door te snijden. Maak je gereedschap ook regelmatig schoon: bacteriën op een vuile schaar kunnen van boom naar boom worden overgebracht.

Bekijk ons assortiment scharen en tangen en draden voor bonsai. Heb je vragen over welk gereedschap het beste bij jouw boom past? Neem gerust contact met ons op.

Begin klein

Een bonsai verzorgen hoort leuk te zijn. Wees niet bang om te snoeien, want een gezonde boom herstelt goed. Maar begin als beginner met kleine onderhoudssnoei en neem de tijd voordat je grote structuurkeuzes maakt. Liever een keer per zoveel tijd een beetje snoeien, dan in een keer veel te veel. In de tijd daartussen kan je de boom gewoon laten groeien.