Bonsai boompje bladeren vallen uit

Oorzaken en oplossingen

Bladeren die vallen geven veel bonsaibezitters een schrik. Soms is het volkomen normaal, soms is het een signaal dat er iets mis is. In deze blog leggen we uit hoe je het verschil herkent en wat je kunt doen.

Eerst: is je bonsai een loofboom of een binnenboom?

Dit is het eerste wat je moet weten, want de oorzaak van bladval verschilt sterk tussen binnenbonsai en buitenbonsai.

Buitenbonsai zoals de Chinese iep of jeneverbes zijn seizoensgebonden. Een loofboom verliest zijn bladeren in de herfst en winter, dat is volledig normaal en hoort bij de groeicyclus. Je hoeft dan niets te doen. Echter is het wel zo, wanneer je bonsai gekocht is als binnen bonsai mag je deze in de zomer buiten zetten, maar in de winter kunt u deze beter naar binnen halen en bewaren in een vorstvrije ruimte.

Binnenbonsai zoals de Ficus of Carmona zijn groenblijvend en verliezen normaal gesproken niet al hun bladeren. Als zo'n boom toch veel bladeren laat vallen, is er waarschijnlijk iets aan de hand. Er zijn een paar gevallen, net als bij de Ficus retusa, dat de bladeren toch zullen vallen als de omstandigheden net wat anders worden. Denk hierbij aan een droger klimaat door het gebruik van de verwarming in de winter.

Loofbomen vs. groenblijvende bonsai, wat is normaal?

Niet alle bonsai reageren hetzelfde op bladval. Het verschil zit hem in het type boom. Loofbomen, zoals de Japanse esdoorn of Chinese iep, verliezen hun bladeren in de herfst en winter.

Dit is geen teken van ziekte, maar een natuurlijk seizoensproces. In het voorjaar komen de bladeren gewoon weer terug. In de zomer zou zo'n boom vol blad moeten staan; bladval buiten de herfst is dan wél een signaal van stress voor u bonsai.

Groenblijvende binnenbonsai, zoals de Ficus of Carmona, horen het hele jaar door blad te houden. Bij hen is bladval buiten het seizoen altijd een reden om de verzorging te controleren. Denk aan te veel water, te weinig licht of een plotselinge verandering van omgeving.

Je bonsai verliest bladeren, maar is dat erg? Voor een buitenloofboom is kaal in de winter volkomen normaal. Verliest je binnenbonsai meerdere keren per seizoen blad, dan is het tijd om actie te ondernemen.

Oorzaak 1 - Te veel water

Dit is de meest voorkomende oorzaak bij binnenbonsai. Als de grond constant nat is, rotten de wortels langzaam weg. De boom kan dan geen voedingsstoffen meer opnemen en laat als reactie zijn bladeren vallen. Het gaat geleidelijk: de boom ziet er steeds slechter uit over een periode van weken.

Wat te doen: stop met water geven totdat de grond duidelijk droger wordt. Als de schade beperkt is herstelt de boom. Bij ernstig wortelrot is verpotten in verse grond de beste optie. Meer over wortelrot bij kamerplanten lees je bij Gardeners' World.

Oorzaak 2 - Te weinig water

Dit gaat veel sneller. Als de wortelkluit volledig uitdroogt, sterven de wortels snel af en gooit de boom zijn bladeren er binnen enkele dagen af. Dit is een noodsignaal. Dompel de pot direct in water zodat de kluit zich kan verzadigen.

Helaas geldt: als de boom zijn bladeren al volledig heeft verloren door uitdroging, is herstel moeilijk. Snel handelen maakt het verschil.

Oorzaak 3 - Te weinig licht

Een binnenbonsai heeft veel licht nodig. Op een donkere plek ver van een raam zal de boom zijn bladeren gaan afwerpen omdat hij niet genoeg energie kan aanmaken. Zet je bonsai op een lichte plek, bij voorkeur dicht bij een venster op het zuiden, westen of oosten.

Oorzaak 4 - Plotselinge verandering van omgeving

Bonsai zijn gevoelig voor veranderingen. Heb je de boom net gekocht, verplaatst of van buiten naar binnen gehaald? Dan kan hij tijdelijk bladeren verliezen als reactie op de nieuwe omstandigheden (ander licht, andere luchtvochtigheid, andere temperatuur). Dit herstelt zich vaak vanzelf als de omstandigheden verder goed zijn.

Oorzaak 5 - Ziekte of plaaginsecten

Als de bladeren niet alleen vallen maar ook verkleuren, vlekken vertonen of er webjes te zien zijn, kan er sprake zijn van een ziekte of plaaginsect. Kijk de boom goed na: zijn er kleine insectjes, witte vlokjes of bruine plekken? Behandel dan gericht met een geschikt middel.

Oorzaak 6 - Te veel of te weinig voeding

Een overmaat aan meststof kan de wortels beschadigen, waarna de boom bladeren verliest. Geef geen voeding in de winter of aan een zieke boom, dat verergert de situatie juist.

Wat doe je nadat je de oorzaak hebt gevonden?

Heb je de oorzaak gevonden? Dan is de volgende stap herstel, en dat vraagt vooral rust en geduld. Pas de watergift aan, zet de boom op de juiste plek en laat hem vervolgens even met rust. Geen extra mest geven aan een verzwakte boom, want dat maakt de stress groter in plaats van kleiner.

Geef de boom twee tot vier weken de tijd om te herstellen voordat je conclusies trekt. Een gezonde boom herstelt sneller dan je denkt, zolang de oorzaak is weggenomen.

Let ook op de luchtvochtigheid

Een oorzaak die vaak over het hoofd wordt gezien: droge lucht. Binnenbonsai, vooral tropische soorten zoals de Ficus, houden van een zekere luchtvochtigheid. In de winter, als de verwarming aanstaat, droogt de lucht in huis sterk uit. Een warme woonkamer kan dus leiden tot bladval, ook als water en licht goed zitten. Zet de boom niet direct naast een radiator en besproei de bladeren af en toe licht met een plantenspuit om de luchtvochtigheid rond de boom te verhogen. Besproeien helpt tijdelijk, maar een constante luchtvochtigheid is effectiever. Hoe zorg je dan voor een hoge luchtvochtigheid in de winter? Door je bonsai op een schaal met water en grind te zetten, hem tussen andere planten te plaatsen en eventueel een luchtbevochtiger te gebruiken voor een constant effect.

Wanneer zijn je zorgen terecht?

Een gezonde loofboom buiten die in de herfst zijn bladeren verliest: geen probleem. Een binnenbonsai die bladeren verliest buiten het seizoen: zoek de oorzaak. Begin met water en licht, want dat zijn veruit de meest voorkomende boosdoeners.

Meer uitleg over water geven lees je in onze blog "Hoeveel water heeft een bonsai nodig?". Wil je meer weten over de volledige verzorging van je bonsai? Lees dan onze blog "Hoe verzorg je een bonsai boompje?".